weblog

Rellen in Londen: is een twitterverbod het antwoord?
door Jasper Sluijs -  14 augustus 2011

Veel is er al gezegd en geschreven over de rellen die Londen en andere steden in het Verenigd Koninkrijk hebben geteisterd de afgelopen weken. De reactie van de Britse politie op het geweld is over het algemeen bijzonder beheerst geweest, en nu het ergste voorbij lijkt te zijn is de zoektocht naar schuldigen begonnen. Premier Cameron wees al snel naar sociale media als Twitter, waarmee relschoppers zich naar verluid mee organiseerden. Een twitterverbond opleggen is echter even onwettig als onzinnig.

Naar aanleiding van een sterfgeval door politiekogels braken in Londen vanaf begin augustus grootschalige rellen en plunderingen uit, wat zich uitbreidde naar andere Britse steden. Al snel kwamen er berichten naar buiten over hoe relschoppers acties coördineerden via hun smartphones en daardoor politie te snel af waren. Premier David Cameron en het Lagerhuis kwamen vervroegd van vakantie terug, en Cameron liet in een speech weten te willen onderzoeken of sociale netwerken als Twitter uit de lucht gehaald konden worden in momenten om rellen te voorkomen, of dat individuele personen verboden kon worden van sociale netwerken gebruik te maken.

De rol van sociale netwerken in de rellen is ironisch te noemen: waar ze eerst zogenaamd bijdroegen aan de revoluties in de Arabische wereld, worden Twitter en Facebook nu als oorzaak genoemd voor plunderingen. Zelfs premier Cameron roemde ironisch genoeg sociale media en vrijheid van meningsuiting op het Internet in een recente toespraak in Koeweit.

Diezelfde Cameron wil nu de mogelijkheid hebben sociale netwerken te verbieden, net zoals zijn ‘collega’s’ in Egypte en Syrië. Een verschil met deze regimes is echter dat de Britten de Human Rights Act (HRA) hebben, die gebaseerd is op het EVRM. Dat David Cameron en de Tories geen fan van de HRA zijn is al langer bekend, maar zomaar Twitter uit de lucht halen zou neerkomen op een grove en weinig effectieve schending van vrijheid van meningsuiting.

Sociale netwerken bestaan voor burgers om informatie te verzenden en ontvangen, en het verbieden hiervan door een overheid komt daarmee neer op een inbreuk op de uitingsvrijheid van burgers volgens het EVRM. Een dergelijke inbreuk is volgens EVRM jurisprudentie toegestaan wanneer (1) voorzien bij wet; (2) een legitiem doel dienend; en (3) noodzakelijk in een democratische samenleving.

De vereiste wettelijke basis moet specifiek en ondubbelzinnig zijn. Cameron zal dus eerst een wet door het Lager- en Hogerhuis moeten loodsen waar het verbieden van sociale media onder bepaalde omstandigheden mogelijk te maken, voordat de vereiste wettelijke basis aanwezig is. Het voorkomen van onrust en misdaad is een legitiem doel, maar het is zeer te vraag of Twitter verbieden een maatregel is die past in een democratie. Sociale netwerken worden natuurlijk niet alleen maar gebruikt om rellen te organiseren, en het is moeilijk voor te stellen dat reljongeren stoppen met rellen omdat ze niet meer op Facebook kunnen. Er zijn kortom minder ingrijpende maatregelen denkbaar, die bovendien effectiever zullen werken en uitingsvrijheid respecteren. Denk aan meer blauw op straat.

Sociale netwerken zijn een makkelijke zondebok in een situatie als in Londen, en het is een haast automatische reactie voor politici om media aan te pakken in momenten van crisis. Premier Cameron laat pijnlijk blijken dat hij, wanneer in het nauw gedreven, al snel naar rigoureuze middelen grijpt die niet onderdoen voor de acties van Hosni Mubarak in Egypte. De Chinese staatsmedia hebben inmiddels al laten weten dat Cameron de steun van het Chinese regime heeft.



<< terug naar het overzicht